Klettersteigen in de Dolomieten: routes per niveau
Als er één plek is waar je als klettersteigliefhebber minimaal één keer moet zijn, zijn het de Dolomieten. Niet omdat de routes makkelijker zijn dan elders — het tegendeel is waar. Maar nergens anders in de Alpen combineert het landschap zo’n dramatische schoonheid met zo’n rijkdom aan routes. De gele kalksteen, de verticale wanden van 800 meter, de rifugi op bijna elke berghoogte: het is een ander soort klimmen dan wat je in Tirol of Zwitserland gewend bent.
En er is nog een reden dat de Dolomieten bijzonder zijn. Dit gebied was van 1915 tot 1918 frontlijn in de Eerste Wereldoorlog. Veel van de routes die je vandaag klimt, zijn of direct zijn afgeleid van de paden die Italiaanse en Oostenrijkse soldaten aanlegden om stellingen te bereiken op onbereikbare rotspartijen. De via ferrata heeft hier letterlijk zijn oorsprong.
In dit artikel zet ik de beste routes per niveau op een rij — van eerste keer klettersteigen tot serieuze uitdagingen voor experts. Weet je nog niet precies bij welk niveau je hoort? Lees dan eerst onze uitleg over klettersteig graden K1 t/m K6.
De Dolomieten als geboorteplaats van de via ferrata
Het woord “via ferrata” betekent letterlijk ijzeren weg. De techniek — het beveiligen van rotsroutes met stalen kabels, pinnen en ladders — werd op grote schaal toegepast tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen Italië en Oostenrijk-Hongarije hun frontlijnposities in de hoogalpiene rotswanden moesten verbinden. Bergbataljons legden honderden kilometers aan beveiligde paden aan om munitie, voedsel en versterkingen aan te voeren op plaatsen die anders onbereikbaar waren.
Na de oorlog bleven die paden liggen. Bergbeklimmers ontdekten dat ze uitstekende routes waren voor alpinisten die niet volledig wilden klimmen maar wel het hoogte- en blootstellingsgevoel van alpine klimroutes wilden ervaren. In de jaren ’70 en ’80 werden de routes gerenoveerd, uitgebreid en voor het grote publiek toegankelijk gemaakt. Wat begon als militaire infrastructuur, werd het meest populaire avontuurssport-product van de Alpen.
Vandaag zijn de Dolomieten opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst — niet alleen vanwege de geologie, maar ook vanwege de uitzonderlijke combinatie van natuur, cultuur en oorlogsgeschiedenis die in het landschap is verweven.
Beginners (K1-K2): eerste stappen op Dolomietenrots
De Dolomieten hebben de reputatie zwaar en geëxponeerd te zijn. Dat klopt voor de moeilijkste routes — maar er zijn degelijke beginnerroutes die een echte introductie geven aan het Dolomietenlandschap zonder je te overweldigen. Zeker met een gids of een ervaren klimbegeleider zijn K1/K2-routes hier prima als eerste klettersteig-ervaring.
Sentiero Attrezzato Astaldi, Cortina d’Ampezzo (K2)
De Sentiero Astaldi is een van de oudste uitgeruste paden in Cortina d’Ampezzo en misschien wel de vriendelijkste introductie tot de Dolomieten die er bestaat. De route loopt langs een schilderachtige richel van de Tofana di Mezzo op 2.305 meter hoogte, van Rifugio Dibona naar Rifugio Pomedes. Het pad is overwegend horizontaal met kleine op- en neergangen — geen verticale passages, maar met een staaldraadbeveiging die je in contact brengt met echte Dolomietenrots.
- Graad: K2 (B)
- Klimtijd: ca. 1 uur; totale excursietijd ca. 3 uur
- Hoogtemeters (klimparcours): ca. 50 m hoogteverschil op het parcours zelf; de route is grotendeels horizontaal
- Beginpunt: Rifugio Dibona (1.900 m), bereikbaar via Col Drusciè of vanuit Cortina te voet
- Hoogste punt: ca. 2.305 m (Rifugio Pomedes)
- Beste seizoen: juni t/m september
Het bijzondere van deze route is de kleur van het steen: de Tofane hebben een karakteristieke roze-gele tint die in de ochtend- en avondzon gloeit. De route loopt over banden en richels van Dolomietenkalksteen met typische fossiele structuren. Maak er een rustige halve dag van.
Tip: Vertrek ’s ochtends vroeg vanuit Cortina. De kabelbaan naar Col Drusciè maakt de beklimming naar Rifugio Dibona eenvoudiger. In het hoogseizoen (juli/augustus) is Cortina druk — boek accommodatie ruim van tevoren.
Via Ferrata Brigata Alpina Col dei Bos, Falzaregopass (K2/K3)
De Col dei Bos is een historische route vlak bij de Falzarego-pas — een van de bekendste bergpassen van de Dolomieten, gelegen op 2.105 meter hoogte aan de weg tussen Cortina en Arabba. De route is een buitenmuseum van de Eerste Wereldoorlog: je passeert loopgraven, observatieposten en resten van militaire installaties die meer dan een eeuw oud zijn.
- Graad: K2/K3 (B, met sectie D bij de Piramide del Col dei Bos richting 2.400 m)
- Klimtijd: ca. 2-3 uur voor de volledige route; totaaltijd ca. 4-5 uur
- Hoogtemeters: ca. 300-400 m
- Beginpunt: Restaurant Da Stobel, Falzaregopass (2.105 m)
- Hoogste punt: ca. 2.559 m (Col dei Bos-top)
- Beste seizoen: juni t/m september
Let op: de route heeft een D-sectie bij de top (Piramide del Col dei Bos richting 2.400 m) die verrassend steil is voor een anders rustige route. Beginners die zich tot K2 willen beperken, keren het beste terug voor deze sectie en genieten van het uitzicht op de Lagazuoi en de Tofane.
Tip: De Falzarego-pas is per auto bereikbaar vanuit Cortina (20 minuten). Parkeer bij het restaurant. Combineer eventueel met de kabelbaan naar Lagazuoi (2.762 m) voor een panoramisch middagwandeling.
Gevorderd (K3-K4): historisch spektakel en technisch klimmen
Voor wie K2 comfortabel heeft gedaan en wil doorgroeien naar serieuzer terrein, bieden de Dolomieten een groot aanbod op K3/K4-niveau. Twee routes springen eruit — een historische langtocht langs oorlogsrelicten en een exposé aan de wanden van de Tofane.
Via Ferrata delle Trincee, Padon-rug (K3/K4)
Dit is een van de meest indrukwekkende historische klettersteigen in de Alpen. De Via delle Trincee loopt over de Padon-rug boven het Fedaia-meer — het meer dat wordt opgespaard door de Fedaia-dam aan de voet van de Marmolada. De route volgt letterlijk de loopgraven (trincee = loopgraven) die Italiaanse en Oostenrijkse soldaten aanlegden tijdens de Eerste Wereldoorlog op de smalle bergrug.
- Graad: K3/K4 (C/D)
- Klimtijd (ferrata-sectie): ca. 1,5 uur; totale tocht inclusief toe- en afgang ca. 6 uur
- Hoogtemeters: ca. 700 m stijging, ca. 700 m daling
- Beginpunt: Lago di Fedaia (2.057 m), Marmolada-groep
- Hoogste punt: Bec de Mesdi, 2.727 m
- Beste seizoen: juli t/m september
De route eindigt bij de Bec de Mesdi, het hoogste punt van de Padon-rug, bereikbaar via een hangbrug. Het uitzicht op de Marmolada — de koningin van de Dolomieten met haar gletsjer — is hier op zijn best. Langs de route liggen goed bewaarde loopgraafposities, artilleriestellingen en observatieposten.
De route vereist een goede conditie door de lengte en hoogtemeters — de ferrata-sectie zelf is K3/K4, maar de totale dag is veeleisend. Zorg voor vroeg vertrek, voldoende water en bescherming tegen de zon op de geëxponeerde bergrug.
Tip: Start voor 8 uur. In het hoogseizoen is de parkeerplaats bij het Fedaia-meer al vroeg vol. De combinatie met een bezoek aan Rifugio Falier aan de voet van de Marmolada-zuidwand is een mooie aanvulling — reserveer het middageten van tevoren.
Via Ferrata Olivieri — Punta Anna (K4)
De Ferrata Olivieri is een compacte maar technisch pittige route die via geëxponeerde passages en een verticale kernpassage leidt naar de Punta Anna op 2.731 meter — een uitloper van de Tofana di Mezzo. De sleutelpas halverwege is verticaal en geëxponeerd: dit is niet de plek om te twijfelen. Wie rustig en technisch klimt, heeft hier een van de mooiste uitzichten van het hele Cortina-gebied als beloning.
- Graad: K4 (C/D met technische sleutelpassage)
- Klimtijd: ca. 2,5 uur; totale excursietijd ca. 5 uur
- Hoogtemeters: ca. 300 m
- Beginpunt: Rifugio Pomedes (2.303 m), bereikbaar via kabelbaan vanuit Cortina of te voet
- Hoogste punt: Punta Anna, 2.731 m
- Beste seizoen: juni t/m september
De Olivieri is minder bekend dan de grote Dolomiten-klassiekers, maar dat is precies zijn kracht. Weinig drukte, goed beveiligd en technisch uitdagend op het juiste moment. De route begint bij Rifugio Pomedes — hetzelfde startpunt als de Sentiero Astaldi — wat de locatie uitstekend maakt voor groepen met gemengde niveaus: de beginners doen de Astaldi terwijl de gevorderden de Olivieri nemen.
Tip: Gebruik de Freccia nel Cielo-kabelbaan vanuit Cortina naar Col Drusciè als je de beklimming naar Rifugio Pomedes wilt verkorten. De kabelbaan rijdt doorgaans van half juni tot half september.
Expert (K5+): de zwaarste routes van de Dolomieten
De Dolomieten hebben een handvol routes die technisch behoren tot de zwaarste klettersteigen van de Alpen. Dit is geen terrein voor mensen die “eens iets uitdagends” willen proberen — hier hoor je thuis als je meerdere jaren K3/K4-ervaring hebt, regelmatig in een klimmuur traint en mentaal stabiel bent op geëxponeerde rotspartijen. Beide routes hieronder vereisen een klettersteigset van hoge kwaliteit, een vroeg startmoment en eerlijkheid over je eigen niveau.
Via Ferrata Attilio Tissi — Monte Civetta (K4/K5)
De Ferrata Tissi is een van de historisch meest beroemde via ferratas van de Dolomieten. De route bevindt zich aan de noordoostkant van de Monte Civetta — een bergmassief dat wordt beschouwd als een van de indrukwekkendste rockfaces van de Alpen — en overbrugt een 300 meter hoge wand via steiltrappen en geëxponeerde verbindingspassen.
- Graad: K4/K5 (C/D)
- Klimtijd (ferrata-sectie): ca. 1,25 uur; totale tocht incl. benadering ca. 6-7 uur
- Hoogtemeters (totaal): ca. 1.600 m bij combinatie met Ferrata degli Alleghesi
- Beginpunt: Rifugio Tissi (2.250 m) of lager; benadering ca. 2,75 uur te voet
- Beste seizoen: juli t/m september
De route wordt vaak gecombineerd met de Ferrata degli Alleghesi als Civetta-traverse — een meerdaagse oversteek die behoort tot de klassieke alpiene uitdagingen van de Dolomieten. De Tissi op zichzelf is al een volwaardige dag. De wand is verticaal en blootstelling is groot over het volledige klimtraject.
De route is in de loop der jaren herhaaldelijk gerestaureerd — de beveiliging is modern en betrouwbaar, maar de technische moeilijkheid is onveranderd. Wie de Civetta-traverse als doel heeft, plant dit best als meerdaagse tocht met overnachting op Rifugio Coldai of Rifugio Tissi.
Via Ferrata della Marmolada — Westgrat (Hans-Seyffert-Weg) met glaciaal traject (K3+ met alpiene uitdaging)
Technisch behoort de Marmolada Westgrat tot de B-gradatie (K2/K3) — maar dat is misleidend. Dit is een serieuze high-alpine tocht waarbij je een gletsjer moet oversteken en jezelf op 3.000+ meter bevindt. De combinatie van gletsjerresten, ijsgebieden, dunne lucht en het 800 meter hoge zuidwandpanorama maakt dit tot een ervaring die ver buiten de technische gradatie uitstijgt.
- Graad: K2/K3 (B) — maar met verplichte crampons op het gletsjertraject
- Totale klim: ca. 6-8 uur naar de top (3.343 m) en terug
- Hoogtemeters: ca. 700-800 m
- Beginpunt: Rifugio Pian dei Fiacconi (2.626 m), bereikbaar per kabelbaan vanuit Malga Ciapela
- Hoogste punt: Punta Penia, 3.343 m — het hoogste punt van de Dolomieten
- Beste seizoen: juli t/m augustus (gletsjercondities variëren jaarlijks)
De Marmolada-gletsjer slinkt elk jaar. In 2022 brak een deel van het gletsjerfront af bij een ramp waarbij 11 mensen om het leven kwamen. Actuele gletsjercondities controleren bij de Rifugio Pian dei Fiacconi of bij lokale berggidsen is geen optie maar verplichting. Ga nooit zonder crampons en een touw bij warm weer of na hittegolven.
Tip: Boek een bergids voor de Marmolada-top als je geen ervaring hebt met gletsjerlopen. De technische klettersteig-gradatie zegt weinig over de alpiene risico’s op deze route.
Drukte vermijden in de Dolomieten
De Dolomieten zijn enorm populair. In het hoogseizoen (15 juli tot 20 augustus) zijn de meest bekende routes overspoeld met klimmers. Op populaire routes zoals de Via delle Trincee of Sentiero Astaldi kun je dan letterlijk in de file staan op een kabelgedeelte. Dat is niet alleen vervelend, maar ook gevaarlijk als de mensen voor of na je een ander tempo rijden.
Vroeg starten
De simpelste oplossing: wees vroeg. Op populaire routes start je voor 7 uur of je start al helemaal niet in het hoogseizoen. In de Dolomieten gaan de meeste klimmers rond 9-10 uur de berg op — wie om 6:30 start, heeft rustig een uur voorsprong.
Kies voor- en naseizoen
De maanden juni (tweede helft) en september zijn veruit de beste momenten. Minder mensen, stabiel weer, aangenaam klimtemperatuur op hoogte. In september zijn de loofbossen in het dal al aan het verkleuren — dat geeft het landschap extra kleur. Veel rifugi zijn ook in september nog open (controleer van tevoren).
Minder bekende routes
De Ferrata Olivieri naar Punta Anna is aanzienlijk rustiger dan de Sentiero Astaldi, ook al vertrekken ze vanaf hetzelfde punt. Hetzelfde geldt voor de Col dei Bos-route bij de Falzarego-pas: minder bezocht dan de Lagazuoi-routes vlakbij, maar minstens zo mooi en historisch rijker.
Het via ferrata-paspoort
In Italië en een aantal grensgebieden van de Dolomieten bestaat het zogenaamde via ferrata-paspoort — een registratiesysteem waarbij je per route een stempel of registratie kunt verzamelen. Het systeem is niet uniform: sommige rifugi doen mee, andere niet. Sommige regio’s hebben een digitale versie via apps.
Het via ferrata-paspoort heeft geen officiële juridische status — het is geen bewijs van bevoegdheid en geeft geen toegang tot anders verboden routes. Wat het wél doet: het prikkelt klimmers om routes te verkennen die ze anders zouden overslaan, en geeft een overzicht van routes die je hebt gedaan. Voor een vakantie in de Dolomieten is het een leuke manier om je route-agenda te organiseren.
In de Cadore-regio en rondom Cortina d’Ampezzo zijn de meeste paspoort-stempels te vinden. Rifugio Dibona (startpunt van de Sentiero Astaldi) is een van de rifugi die meedoet. Vraag het aan de hutbeheerder bij aankomst.
Klaar voor de Dolomieten?
Als je net begint met klettersteigen, zijn de Dolomieten niet de plek om te starten. Begin in Tirol of het Salzkammergut, leer de basisprincipes en bouw vertrouwen op. Lees onze gids over klettersteig graden K1 t/m K6 en vergelijk de Dolomietenroutes vervolgens met wat je al hebt gedaan in Oostenrijk — onze overzicht van klettersteigen per regio helpt je daarbij.
Als je K2/K3 comfortabel aanvoelt: de Dolomieten wachten. Het landschap vergeet je nooit meer.